Mvutano kati ya Rais William Ruto na Gavana wa Trans Nzoia George Natembeya kuhusu nani anastahili sifa za miradi ya maendeleo umeibua wasiwasi kuhusu mustakabali wa ugatuzi. Bw Natembeya alimlaumu Rais kwa kujipa sifa za miradi inayofadhiliwa na serikali ya kaunti, ikiwemo Soko la Masinde Muliro mjini Kitale. Gavana huyo alisema serikali ya kaunti, kwa ushirikiano na Benki ya Dunia, ilitumia zaidi ya Sh800 milioni kujenga soko hilo.
Rais Ruto alizindua ujenzi wa hospitali ya thamani ya Sh1 bilioni, yenye vitanda 300, lakini Bw Natembeya alipinga mradi huo, akisema hakushirikishwa kabla ya kuanzishwa. Wataalamu wanasema mzozo huo ni sehemu ya vita pana kati ya serikali ya kitaifa na zile za kaunti kuhusu ufadhili, utekelezaji na sifa za miradi. Mzozo huo umeibua maswali kuhusu mipaka ya majukumu ya serikali hizo mbili.
Wakili Ekuru Aukot, aliyeshiriki kuandaa Katiba ya 2010, alisema Ibara ya 6(2) inaeleza kuwa serikali za kitaifa na kaunti ni tofauti lakini zinategemeana, na zinapaswa kushirikiana kupitia mashauriano. Mtaalamu wa utawala Peter Mbae alionya kuwa mashindano hayo yanatishia kudhoofisha ugatuzi na utawala bora. Alisema miradi ya maendeleo ni ya wananchi, wala si viongozi wanaotaka kujipatia umaarufu wa kisiasa.
Mvutano huo umeenea hadi sekta ya barabara, ambapo magavana wanataka angalau asilimia 15 ya fedha za hazina ya ukarabati wa barabara, huku wengine wakitaka asilimia 42, zitengewe kaunti. Bunge la Kitaifa limependekeza asilimia tano pekee. Magavana pia wamepinga utekelezaji wa mpango wa maeneo ya viwanda katika kaunti.
Wakili Steve Kabita alisema hakuna serikali inayopaswa kudai kumiliki au kujipa sifa za mradi uliotekelezwa na upande mwingine. Serikali ya kitaifa imehusisha Jeshi la Ulinzi la Kenya (KDF) kukamilisha miradi iliyokwama, ikiwemo hospitali na viwanja vya michezo. Baadhi ya magavana wanahofia kuwa Rais atajipatia sifa za miradi hiyo baada ya kukamilika.
Aliyekuwa Waziri wa Ugatuzi Eugene Wamalwa alisema Katiba inazitaka serikali hizo kushirikiana kwa manufaa ya wananchi. Viongozi wanaounga mkono ushirikiano wanasema serikali zote mbili zina wajibu wa kuhakikisha wananchi wanapata huduma. Mzozo huo unaendelea kuibua maswali kuhusu mipaka ya majukumu ya serikali hizo mbili.
Huku nchi ikielekea uchaguzi mkuu wa 2027, wataalamu wanaonya kuwa ushindani wa kisiasa haupaswi kuchelewesha huduma wala kufuta mafanikio ya ugatuzi. Benki ya Dunia imefadhili miradi mingi katika kaunti, ikiwemo Soko la Masinde Muliro mjini Kitale. Gavana wa Trans Nzoia George Natembeya amekuwa katika mvutano na Rais William Ruto kuhusu sifa za miradi ya maendeleo.
Key points
- Mvutano kati ya Rais Ruto na Gavana Natembeya unatishia mustakabali wa ugatuzi.
- Serikali za kitaifa na kaunti zina wajibu wa kuhakikisha wananchi wanapata huduma.
- Ushindani wa kisiasa haupaswi kuchelewesha huduma wala kufuta mafanikio ya ugatuzi.
