Utawala wa Rais wa Marekani, Donald Trump, umetangaza mpango wa kuiondoa Rwanda na Afrika Kusini katika mpango wa upendeleo wa kibiashara wa Marekani unaojulikana kama AGOA. Uamuzi huo unatarajiwa kuathiri biashara kati ya nchi hizo na Marekani, kupitia mpango wa African Growth and Opportunity Act (AGOA). Mpango huo unawapa nchi za Afrika zinazokidhi masharti fursa ya kuuza maelfu ya bidhaa katika soko la Marekani bila kutozwa ushuru wa forodha.
Mwakilishi wa Biashara wa Marekani, Jamieson Greer, amesema tathmini ya kila mwaka ya mpango huo imebaini kuwa Rwanda na Afrika Kusini zinakiuka baadhi ya masharti yanayohitajika ili kuendelea kunufaika na fursa hiyo. Kwa mujibu wa Greer, serikali ya Marekani tayari imezifikishia nchi hizo taarifa kuhusu uamuzi huo. Uamuzi huo umechukuliwa kufuatia masuala yanayohusiana na vikwazo vya biashara na uwekezaji wa Marekani, usalama wa taifa pamoja na maslahi ya sera za kigeni.
Kwa upande wa Rwanda, Marekani imeeleza wasiwasi kuhusu masuala ya haki za binadamu, uhuru wa kisiasa, utawala wa sheria na haki za wafanyakazi. Hili linakuja wakati ambapo uhusiano kati ya Washington na Kigali uko katika mvutano, kufuatia vikwazo vilivyowekwa na Wizara ya Fedha ya Marekani dhidi ya Wizara ya Ulinzi ya Rwanda. Uhusiano huo ulianza kuchafuka baada ya Marekani kuweka vikwazo vya fedha kwa baadhi ya viongozi wa Rwanda.
Taarifa ya Reuters inaeleza kuwa Afrika Kusini iliingiza bidhaa zenye thamani ya takribani dola bilioni 1.7 za Marekani kupitia AGOA mwaka 2025. Bidhaa hizo zikiwemo vipuri vya magari, matunda jamii ya machungwa na mvinyo. Rwanda nayo inanufaika kupitia mauzo ya kahawa na madini. Kupoteza upendeleo huo kunaweza kuongeza gharama za bidhaa zitakazoingia katika soko la Marekani kutoka nchi hizo.
Hatua hiyo inaweza kuongeza gharama za bidhaa zitakazoingia katika soko la Marekani kutoka nchi hizo, endapo zitaanza kutozwa ushuru wa kawaida badala ya kunufaika na upendeleo wa AGOA. Hata hivyo, Marekani imesema nchi hizo zinaweza kuchukua hatua zinazohitajika ili kukidhi vigezo vya mpango huo na kurejesha hadhi yake. Ni muhimu kwa nchi hizo kuchukua hatua za kurekebisha changamoto zilizobainishwa na Marekani.
Uamuzi wa Marekani umeibua wasiwasi kwa nchi hizo na wadau wengine wa kibiashara. Uamuzi huo unaweza kuwa na athari kubwa kwa uchumi wa nchi hizo na biashara kati yao na Marekani. Hata hivyo, Marekani imefungua milango kwa nchi hizo kuchukua hatua za kurekebisha na kuendelea kunufaika na mpango wa AGOA.
Kwa sasa, Rwanda na Afrika Kusini zitakabiliwa na changamoto kubwa katika kufanya biashara na Marekani bila upendeleo wa AGOA. Ni muhimu kwa nchi hizo kuchanganua changamoto zilizobainishwa na Marekani na kuchukua hatua za kuzishughulikia. Hili litasaidia kurejesha imani ya Marekani na kuendelea kunufaika na mpango wa AGOA.
Key points
- Uamuzi wa Marekani kuiondoa Rwanda na Afrika Kusini katika mpango wa AGOA utaathiri biashara kati ya nchi hizo na Marekani.
