Wafanyabiashara wadogo nchini Tanzania wanaweza kuendesha biashara zenye faida, lakini bado wanakabiliwa na changamoto ya kuwa na akiba ndogo ya fedha. Utafiti uliofanywa na Mfuko wa Kuendeleza Sekta ya Fedha Tanzania (FSDT) ulibaini kuwa asilimia 95 ya wafanyabiashara walioshiriki walikuwa na ziada chanya ya mapato baada ya kutoa gharama za uendeshaji. Hata hivyo, robo ya wafanyabiashara hao wana akiba inayoweza kugharamia shughuli zao za biashara kwa chini ya siku sita.
Utafiti huo uliohusisha wafanyabiashara 350 kutoka Kariakoo, Tunduma, Mutukula, Namanga na Kahama, ulifanyika kati ya Julai 2025 na Julai 2026. Matokeo yanaonesha kuwa wastani wa kati wa mapato ya kila mwezi ulikuwa Sh milioni 1.9, huku gharama za biashara zikiwa Sh 870,000 na ziada ya mapato ya uendeshaji ikiwa Sh 663,000. Akizungumza wakati wa uzinduzi wa ripoti hiyo, Naibu Waziri wa Viwanda na Biashara, Dennis Londo alisema wafanyabiashara wadogo wana nafasi muhimu katika uchumi.
Naibu Waziri Londo alisema matokeo hayo yanaonesha umuhimu wa kubuni bidhaa za kifedha zinazozingatia namna wafanyabiashara wanavyopata na kusimamia mapato yao, sambamba na kuboresha upatikanaji wa masoko, miundombinu na teknolojia za kidijitali. Alieleza kuwa asilimia 38 ya wafanyabiashara wangetumia akiba ya kaya wanapokabiliwa na upungufu wa fedha, huku asilimia 34 wakipunguza shughuli za biashara.
Utafiti umebaini kuwa asilimia 65 wana akaunti za benki za biashara na asilimia 60 wanatumia huduma za fedha kwa njia ya simu. Hata hivyo, fedha taslimu zinaendelea kutawala miamala ya kila siku, zikichangia asilimia 87 ya miamala yote kwa kuzingatia idadi yake. Akizungumzia matokeo hayo, Ofisa Mtendaji Mkuu wa FSDT, Eric Massinda alisema kuwa kuwa na biashara yenye faida hakumaanishi moja kwa moja kuwa na uwezo wa kukabiliana na gharama zisizotarajiwa.
Ofisa Mtendaji Mkuu wa FSDT, Eric Massinda alisema uelewa wa namna wafanyabiashara wanavyopata mapato, kutumia fedha, kuweka akiba na kukopa utasaidia taasisi za kifedha kubuni huduma nafuu zinazozingatia mahitaji yao. Kwa upande wake, Kamishna Msaidizi wa Uchambuzi wa Sera katika Wizara ya Fedha, Dk Remidius Ruhinduka alisema utafiti huo unatoa ushahidi muhimu utakaosaidia watunga sera na taasisi za kifedha kuandaa hatua zinazozingatia hali halisi ya wafanyabiashara wadogo.
Utafiti huo pia umebaini kuwa asilimia 57 ya wafanyabiashara wanaweka akiba kupitia huduma za kifedha za kidijitali, huku asilimia 81 wakipanga kuongeza faida, asilimia 66 kuimarisha biashara zao na asilimia 53 kupanua aina za bidhaa wanazouza. Matokeo hayo yanaonesha umuhimu wa kuboresha upatikanaji wa mikopo, elimu ya usimamizi wa fedha na fursa za masoko ili kuwawezesha wafanyabiashara wadogo kuimarisha biashara zao na kuwa na uwezo wa kukabiliana na changamoto za kifedha.
Key points
- Wafanyabiashara wadogo nchini Tanzania wanaweza kuendesha biashara zenye faida, lakini wanakabiliwa na changamoto ya kuwa na akiba ndogo ya fedha.
Reporting sources
- Faida ipo, akiba tatizo kwa wafanyabiashara · habarileo.co.tz