Madeni ya serikali yameendelea kuwa moja ya changamoto kubwa zinazoikabili dunia, huku mataifa mbalimbali yakikopa fedha kwa ajili ya kugharamia miradi ya maendeleo, kujenga miundombinu, kuimarisha huduma za kijamii na kukabiliana na changamoto za kiuchumi. Hali hiyo inaonekana kuwa inazua wasiwasi mkubwa kwa baadhi ya nchi zilizojikuta zikiwa na madeni yanayozidi kwa kiwango kikubwa thamani ya bidhaa na huduma zinazozalishwa katika uchumi wao kwa mwaka mmoja.
Kwa mujibu wa takwimu za Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF), kupitia ripoti ya World Economic Outlook ya Oktoba 2026, Sudan inaongoza kwa kuwa na uwiano mkubwa zaidi wa deni la serikali dhidi ya Pato la Taifa (GDP), ikifuatiwa na Venezuela na Japan. Hii inaonesha kuwa nchi hizi zimejikuta katika hali ngumu za kifedha.
Sudan inaongoza duniani ikiwa na deni la serikali linalokadiriwa kufikia asilimia 334.4 ya Pato lake la Taifa mwaka 2026. Hali hiyo inaonesha ukubwa wa changamoto za kifedha zinazoikabili nchi hiyo, ambayo pia imekuwa ikikumbwa na changamoto za kisiasa, kiusalama na kiuchumi. Hili linaweza kuzingatiwa kama changamoto kubwa kwa serikali ya Sudan.
Japan inashika nafasi ya tatu ikiwa na deni linalokadiriwa kufikia asilimia 199.4 ya GDP mwaka 2026. Pamoja na kuwa miongoni mwa mataifa yenye uchumi mkubwa duniani, nchi hiyo imeendelea kuwa na mzigo mkubwa wa deni kutokana na matumizi makubwa ya serikali, gharama za huduma za kijamii na changamoto za idadi ya watu wanaozeeka. Hili linaweza kuzingatiwa kama suala linalohitaji uangalizi.
Singapore inashika nafasi ya nne ikiwa na deni linalokadiriwa kufikia asilimia 166.4 ya GDP. Hata hivyo, hali ya Singapore ni tofauti na baadhi ya nchi nyingine zenye madeni makubwa kwa sababu serikali yake pia inamiliki mali na akiba kubwa za kifedha zinazosaidia kusimamia madeni hayo. Hii inaonesha kuwa Singapore ina uwezo mkubwa wa kusimamia deni lake.
Nchi zingine zilizomo katika orodha ni Bahrain, Lebanon, Italia, Ugiriki, Maldives na Senegal. Nchi hizi zimeendelea kukabiliwa na changamoto za kifedha zinazohusishwa na matumizi ya serikali, gharama za huduma za kijamii na changamoto za idadi ya watu wanaozeeka. Hili linaweza kuzingatiwa kama changamoto kubwa kwa serikali za nchi hizi.
Pamoja na nchi hizo kuwa na uwiano mkubwa wa madeni, si sahihi kusema kwamba zote ziko katika hali ya kufilisika. Wataalamu wa uchumi hutumia uwiano wa deni dhidi ya GDP kupima ukubwa wa deni ukilinganisha na uwezo wa uchumi kuzalisha bidhaa na huduma. Uwezo wa nchi kulipa madeni hutegemea mambo mbalimbali, yakiwemo mapato ya serikali, ukuaji wa uchumi, kiwango cha riba, muda wa kurejesha mikopo na mali za kifedha zinazomilikiwa na serikali.
Key points
- Sudan inaongoza duniani ikiwa na deni la serikali linalokadiriwa kufikia asilimia 334.4 ya Pato lake la Taifa mwaka 2026.
- Japan inashika nafasi ya tatu ikiwa na deni linalokadiriwa kufikia asilimia 199.4 ya GDP mwaka 2026.
- Singapore inashika nafasi ya nne ikiwa na deni linalokadiriwa kufikia asilimia 166.4 ya GDP.
